CAM%C4%B0%C4%B0%202.jpg)
|
|
|
|
| DUYURULAR |  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
EŞREFPAŞA CAMİ - KONAK MERKEZ
Eşref Paşa Caddesi üzerinde bulunmaktadır.
İzmir'in önemli belediye başkanlarından Eşref Paşa tarafından yaptırılan yapı, onun adını taşıyan mahalle ve cadde üzerinde yer almaktadır.
Caminin 24 Cemaziyyü'l-evvel 1315/21 Ekim 1897 tarihli vakfiyesinden yapının, yapılmış mı yoksa yapılmakta mı olduğu anlaşılamamakla birlikte, harim taç kapısı üzerindeki kitabede 1320/1902-03 tarihinde bitiriimiş olduğu bilgisi verilmektedir. Kitabede, yapının Eşref Paşa'nın eşi Hace Fatma Hanımın'ın katkılarıyla tamamlandığı da belirtilmiştir. Diğer taraftan Eşref Paşa 21 Ramazan 1323 / 19 Kasım 1905 tarihli bir başka vakfiye düzenleterek camisine başka yerler de vakfetmiştir.
Yapıda ana cephedeki madalyonun içinde 1319 / 1901-2 tarihi harim girişi üzerindeki panoda ise 1380 / 1961 tarihi yazılıdır.
Bir avlu içinde konumlandırılmış yapı iki_katlı inşa edilmiştir. Bir alt kat üzerindeki cami kubbeyle örtülmüş kare planlı bir harim ile kuzeyine yapılmış iki katlı ön mekan ve minareden oluşur. Minare alt katı son cemaat yeri, üst katı kadınlar mahfili olarak düzenlenmiş ön mekanın doğu cephesine bitişiktir. Yapının alt katı da ibadet rnekanı olarak tasarlanmış ve üst kattaki plan şeması burada da yinelenmiştir. Ancak bu kattaki harim bölümü, düz ahşap tavanla örtülüdür.
Üzeri kiremit kaplanmış yüksekçe bir kırma çatıyla örtülmüş yapının cepheleri sıvanmış; cephelerde köşeleri belirleyen ya da bölüntüye uğratan üst üste bindirilmiş pilasterler düzgün kesme taşlarla örülmüştür. Simetrik düzenlenmiş cephelerden iki pilasterle üç bölüme ayrılmış kuzeydeki ana cephe, saçak seviyesinin üzerinde yarım daire formlu bir alınlıkla taçlandırılmıştır. Cephelerdeki kıvrımla başlayan yarım daire formlu kemerler ile Bursa kemerini anımsatan kemer formları farklı bir etki yaratır. Minaresi yapının saçak seviyesine kadar yükselen çokgen bir kaideye sahiptir. Silindirik minare gövdesi tek şerefelidir ve petek kısmı taştan bir külahla son bulur.
Camiye kuzeydeki çift taraflı inşa edilmiş merdivenlerle ulaşılır. Merdiven, sahanlığı günümüzde kapalı bir mekan haline getirilmiştir. Üzeri düz tavanla örtülü son cemaat yerinin doğu tarafına kadınlar mahfiline ulaşımı sağlayan merdiven ile minare kapısı yerleştirilıniştir. Bursa kemerli bir kapıdan ulaşılan kare planlı harimde, her duvara yerleştirilmiş ikişer ayak ve bu ayaklan bağlayan kemerlerle sekizgen baldaken oluşturulmuş ve sekiz gen kubbe doğrudan bu baldakenin üzerine oturtulmuştur.
Son cemaat yerinin üst katında bulunan üzeri düz tavanla örtülmüş kadınlar mahfili, üç kemer gözüyle harime açılır. Harimin girişiyle aynı eksende yer alan yarım daire kesit mihrap nişi kaş kemerlidir. İki tarafından kompozit başlıklı sütunçelerle sınırlandırılmış, üstte ise yanlardan düz başlayan yanın daire formlu bir tepelikle taçlandırılmıştır. Alçıdan yapılmış kıvrımlı bir perde motifi, de niş kemerine tutturulmuştur. Yağlıboya ile boyanmış ahşap minber ve vaaz kürsüsü sade olmakla birlikte vaaz kürsüsünün korkuluklannda sıralanmış at nalı biçimli kemerler dikkat çekicidir.
EŞREF PAŞA KİMDİR
Vatanım Sensiz dizisiyle adını yeniden hatırladığımız Eşref Paşa'nın gerçek ismi Hacı Mehmet Eşref Paşa'dır. Ancak halk arasında Eşref Paşa olarak tanınmıştır. Eşref Paşa 1895-1907 yıllarında İzmir Belediye Başkanlığı yılları arasında İzmir Belediye Reisliği yapmış bir Osmanlı bürokratıdır .
İLKLERE İMZA ATAR
Bursa Tabur Ağalığı, Bağdat Alaybeyliği, Şam Vali Muavinliği sonrasında İzmir'e tayin olur ve İzmir'de mutasarrıflık, polis müdürlüğü ve Meclis-i İdare-i Vilayet üyeliği görevlerinde bulunur.
1895'de, kendisini önceki görevlerinden tanıyan Vali Kamil Paşa tarafından belediye başkanlığına ataması yapılır.
Hemen bir komisyon kurarak yetersiz olan Gureba-ı Müslimin Hatanesinin bitirilmesi ve genişletilmesi çabalarına girişir ve öncü olarak 10 Osmanlı Lirası ile ilk bağışçı olur. Arap Fırını Caddesini Napoli taşları ile döşetir.
II. Abdülhamid'in tahta çıkmasının 25'inci yılı sebebiyle Konak Meydanı'nda inşa edilen ve günümüzde de İzmir'in sembollerinden biri haline gelen Saat Kulesi de onun katkılarıyla yapılmıştır..
Mehmet Eşref Paşa, Suriye Vali Muavini iken Hicaz'a sık sık gittiği için "Hacı" lakabıyla anılıyordu. 1895'te vekaleten İzmir Belediye Meclisine reis olarak atanan Eşref Paşa, Mart 1896'da (vilayet meclisi üyesi olarak belediyede asli görev sahibi olması geçerli mevzuata aykırı olmasına rağmen) İzmir Valisi Kıbrıslı Mehmet Kâmil Paşa tarafından uyumlu çalışılabileceği düşüncesiyle desteklenerek İzmir Belediye Reisi olmuş ve sağlık nedenleriyle ayrıldığı Mart 1907'ye kadar bu görevde kalmıştır.
Belediye reisliği döneminde kadar şehirde birçok çalışma gerçekleştirmiştir. Eşref Paşa'nın en önemli girişimi bugün Fevzipaşa Bulvarı olarak anılan geniş caddenin açılışını ancak planlamak oldu. Bu bulvarın açılışı ancak Cumhuriyet döneminde gerçekleşti. Ayrıca, İkiçeşmelik'ten Yağhaneler'e uzanacak şekilde açtırdığı caddeye bir Eşrefpaşa Camii de yaptırmasıyla, adını bugüne taşıyan semtin ismi konulmuştur.
Bugün belediyeye ait hastaneye adını veren Eşref Paşa sağlık alanında hizmetler gerçekleştirdi. Halen Konak Meydanı'nın özgün hali bozulmamış tek binası olan ve Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi olarak kullanılan Gureba-i Müslimin Hastanesi'ni Eşref Paşa geliştirdi. Ayrıca İzmir'de bir hastane ismini taşımaktadır. İzmir zamanında veba hastalığı sebebi ile çok insan öldü.
Bunu çok iyi bilen Eşref Paşa fakir Müslümanlar için çok büyük bir hastane kurulması için bizzat çalışırken, yoksul Yahudi ve Rumların yaşadıkları aile evleri olan Yahudihane ve Rumhane gibi yerlerde sık sık temizlik denetimleri yapıldı.
Fevzipaşa Bulvarı'ndan İkiçeşmelik Yağhaneler caddelerine, Eşrefpaşa Camii'nden iskana açtığı kendi adını taşıyan taşıyan semte, kayıt dışı ekonominin kontrolünden esnafa vergiye, bugün Sağlık Müdürlüğü hizmet binası olarak kullanılan Gureba-i Müslimin Hastanesinden ilk belediye zabıta ve temizlik servislerinin kurulmasına kadar pek çok hizmet ile İzmir, onun sayesinde tanışır.
Arabacılar dahil şehir esnafı için ücret ve fiyat tarifesi belirler, ekmek ve et için konulan narh denetlemesini düzenler.
Emeklilik hakkı bulunmayan belediye çalışanları için döneminin ilk örneği olarak tekaüt sandığını kurar.
Belediye doktorluğu kadrosu ihdas eder ve şehrin temizliği için ilgili şubelerine yeni işçi ve memur kadroları çıkartır. Bahriye Kolağalarından mühendis İsmet Bey'e şehrin haritasını çizdirir.
İzmir'de 1895-1907 yılları arasında belediye başkanlığı yapan
Hacı Mehmet Eşref Paşa, 1907 yılında görevinden ayrıldıktan kısa bir süre sonra 1908 yılında vefat etmiştir.
Mezar Yeri: Eşref Paşa, bugün kendi adıyla anılan semtte inşa ettirdiği Eşrefpaşa Camii'nin (Hacı Mehmet Eşref Paşa Camii) bahçesindeki hazirede defnedilmiştir.
Kabrin Durumu: Mezarı, caminin avlusunda yer alan küçük aile kabristanlığında bulunmaktadır. Hacı Mehmet Eşref Paşa, hayatı boyunca hizmet ettiği İzmir'in bu köklü semtinde kendi yaptırdığı eserin yanı başında yatmaktadır.
Vefat Sebebi: Tarihi kaynaklarda vefatına dair detaylı bir hastalık bilgisi yer almasa da, uzun süren belediye başkanlığı görevinin ardından (yaklaşık 12 yıl) İstanbul'a çağrıldığı ve kısa bir süre sonra yaşamını yitirdiği bilinmektedir.
KAYNAKÇA: KUYULU ERSOY, İnci (2013) “Dinsel Yapılar Mimarisi I: Cami ve Mescitler”, İzmir Kent Ansiklopedisi, Mimarlık, 1.Cilt, s.88-137, İzmir: İzmir Büyükşehir Belediyesi Yayınları. / Wikipedi
Kitabeleri Türkçeleştiren: Mustafa Gürelli.
Fotoğraflar: Erol Şaşmaz |
| EŞREFPAŞA CAMİ - KONAK MERKEZ Fotoğraf Galerisi
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | |
|
