Büyükkemerdere köyü, Tire’den, Güme Dağı’nı aşarak güneye, çok sayıda köprü ihtiva etmesi ve haritalarda da görülmesi dolayısıyla kaydadeğer bir güzergah bölgesi olduğu anlaşılan Köprüova’ya inen tali güzergahlardan biri üzerindedir.
Köy, İkizdere Barajı’nın bulunduğu noktaya kadar kuşuçuşu ~15 km devam eden epey derin bir vadinin tam başlangıcında, yol ayrımında yer almaktadır. Köyiçi köprüleri, vadinin sağından giden yola erişim geçitlerindendir.
Havza: Büyük Menderes
Akarsu: Kemerderesi (Büyük Menderes kolu İkizdere’nin kolu)
Konum: İzmir – Tire; Büyükkemerdere Köyü, merkez.
(Koordinat: 38°2'56.41"K 27°47'20.12"D)
Tip : Tek gözlü | Düz
Plan : Doğrusal
Göz sayısı : 1 Kemer
Formu : Yuvarlak
Selyaran: yok
Mahmuz : yok
Malzeme-Teknik: Tamamen moloz taşla inşa edilmiştir. Kemer taşları kemer yayına dik açıyla yerleştirilmiş düzgün hatlı-yassı biçimli taşlardır. Kemerin üst kısmı yığma moloz taş niteliktedir.
Süsleme: yok
Bulgular / Tespitler:
Köylüler köy içinde birbirinin aynısı 2 küçük köprü olduğunu belirtmiştir. Diğer köprüyü görmek mümkün olmamıştır. Köprü gözü yaklaşık 2 m açıklıktadır. Köprünün eni yaklaşık ~5 m’dir. Sonradan bir genişletme yapılıp yapılmadığı anlaşılamamaktadır. Kirlilik nedeniyle köprünün altına ve menba tarafına geçilememiştir.
Tarihlendirme : A. M. Armağan, yerleşimin, kilise kalıntısına sahip olduğunu (Kiliseli Harım) ve dolayısıyla tarihinin Bizans dönemine kadar ineceğini ifade etmekte; Aydınoğulları Beyliği döneminin türkmen kimliği-kültürü taşıyan köylerinden biri olduğu vurgulanmaktadır.
Güney-Kuzey bağlantısının mümkün olduğu, vadinin hemen başındaki bu coğrafi konum bir köy yerleşiminin eskiden beri var olması için oldukça uygundur. Hatta, bilindiği üzere, bir güzergâh, yerleşimin zenginleşmesi açısından çok etkilidir. Nitekim, ilginç bir husus olarak, “1833-1867 tarihlerine ait vergi ödeme listelerinde Büyükkemerdere’nin merkez ve köyler listesinde vergi ödemede I. sınıf statüde yer aldığı” bilgisi kayda değer bir bilgidir.
Tarihsel süreçte köyün kültürel ve ekonomik gelişkinliği, konum olarak yol üzerinde olması ve işlekliği göz önünde bulundurularak ve yapının kemer formu dikkate alınarak 18-19 yy’a ait olduğu söylenebilir.
KAYNAK: BÜYÜK MENDERES VE KÜÇÜK MENDERES KÖPRÜLERİ (ENDER ÖZBAY DOKTORA TEZİ)
FOTOĞRAFLAR: EROL ŞAŞMAZ
Büyük Kemerdere Köprüsü – (Tire) Fotoğraf Galerisi
CAM%C4%B0%C4%B0%202.jpg)
