CAM%C4%B0%C4%B0%202.jpg)
|
|
|
|
| DUYURULAR |  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
TURAN MAHALLESİ GENEL – BAYRAKLI
Turan mahallesi, Bayraklı ile Karşıyaka arasındaki ulaşımı sağlayan Anadolu Caddesi ile İZBAN hattındaki 'Turan' istasyonunun kuzey ve güneyinde yer alan oldukça büyük ama bir o kadar da sessiz, ıssız bir mahalle.
Mahallenin büyük bir kısmını askeri tesislerin bulunduğu alanlarla Atatürk Ormanı oluşturuyor. O anlamda mahallenin, İZSU'nun 'Turan Bölgesi' olarak tanımladığı 7,3 km²'lik uzunluğundaki su havzasındaki 1,67 m³/yıl kapasiteye sahip Tahtacı (Alurca) deresi'nin aktığı vadi ile onun deniz kıyısında oluşturduğu kumluk alanda kurulduğu söylenebilir.
Turan mahallesi, 2.212.548,76 m²'lik büyüklüğü ile Bayraklı ilçesinin alan olarak en büyük ikinci, 2015 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) verilerine göre 427 kişilik nüfusu ile de en az nüfusa sahip mahallesi. 2007 yılında 196 kişiden oluşan nüfusu 2008'de 163'e, 2009'da 164'e, 2010'da 178'e, 2011'de 186'ya, 2012'de 174'e, 2013'de 521'e ve 2014'de 451'e yükselmiş.
Nüfusun büyük bir çoğunluğunun askeri bölgedeki lojmanlarda yaşıyor olması nedeniyle mahallenin deniz kenarındaki omurgasını oluşturan ve sonu 'İzmir Arena' tarafından kapatılan 1649 sokakla (Eski Menemen Caddesi) ona bağlı 1650, 1653, 1654 ve 1655 sokakların tümü 'çıkmaz sokak' niteliğinde.
Mahallenin deniz kıyısındaki sokakları ve 1649 sokakta yer alan yazlık eğlence mekânları, bu özellikleri nedeniyle kış aylarında oldukça sakin, sessiz...
Turan tarihi gelişimi;
Turan-Ege Ordu Komutanlığı Bill Stano’nun Çiftliği İdi
Bugün Ege Deniz Ordu Komutanlığının bulunduğu, Turan’daki geniş saha yıllar önce İtalyan Bill Stano ve ailesinin çiftliği idi. Demiryolunun geçmediği 19. yüzyılın başlarında çiftlik deniz kıyısından Alurca Köyüne dek uzanıyor, toprak verimli olduğundan bol mahsul alınıyordu.
Yanında küçük bir Ortodoks Kilisesi (Aya Triada) vardı. Bayraklı’da büyük Aya Triada Kilisesi’nde yapılan törenlerin devamı burada tekrarlanıyor, ayrıca gece sandallarla denize açılıyorlar, renkli paskalya yumurtalarının kabuklarını verimli olsun diye toprağa gömüyorlardı.
Baba Stano iyi bir avcıydı. Av hayvanlarının türleri çok olduğundan dönüşte mutlaka çantasında tavşan, keklik bulunuyordu. Bir gün sürek avında tüfeğinin namlusunun patlaması sonucu sağ gözünü kaybetmiş, iyileşince yine avcılığını sürdürmüştü.
Bill Stano’nun Oskar ve Fero isimli oğulları ve dört kız kardeşleri ile birlikte çiftliğin tüm işlerini yapıyorlardı. Demiryolu hattı geçtikten sonra kıyı şeridine evler ve küçük bir yağ imalathanesi kuruldu. (Şimdiki Turyağ) Bayraklı’nın aşağı kesimleri içinde derin dolap kuyuları, meyve ağaçları ve çiçek bahçeleriyle yemyeşil bir görüntü sergiliyordu. Arazi sahipleri aralarında anlaşarak halkın geçmesi için önceleri dar patikalar, sonradan bunlar genişletilerek sokaklara bölünerek mahalle oldular. O mahallede yetişen ağaç, çiçek isimleriyle anıldılar.
Taşımacılığın zorlaştığı yamaçlarda ikamet edenlerin nüfus yoğunluğundan ortada iki sokağı birleştiren geniş alan düzeltilerek toprak yol yapıldı.
Bu geniş sokağa (1609) en çok yetişen Rumca İncirli (Mura) adını verdiler. Sonradan Muradiye ismini aldı.”
Turan mahallesi, bir yerleşim yeri karakterini kazanmaya başladığı tarihlerden sonra öncelikle Bayraklı’ya, sonrasında da karşı sahildeki İzmir’e akaryakıt ve kömür depolarıyla lojistik anlamda hizmet veren, daha sonraki yıllarda da küçük ölçekli imalathaneleri ve fabrikalarıyla adeta Bayraklı’nın Salhane’den sonraki ikinci üretim ve depolama bölgesi olarak ortaya çıkmıştır.
13. yüzyıla ait tapu tahrir defterlerinde ‘Kürdelen’ olarak adlandırılan ve muhtemelen Küçük Yamanlar Tepesi’nin güney etekleriyle Soğukkuyu mevkiinde yoğunlaşan Kordelion nahiyesinin banliyösü olarak kabul edilen ‘Teganion’nun sahilinde ve Arulca (Doğanbey) Vadisi’nin yamaçlarındaki bahçeli evler ya da çiftlikler şeklinde dağılmış olan yerleşim, 1860’lı yıllarda İzmir-Bayraklı-Karşıyaka-Çiğli demiryolunun döşenmesi, bu bölgede ‘Triadha’ ismiyle bir istasyonun açılması ve 20 Temmuz 1865’de Karşıyaka istasyonunun, Bornova istasyonu için düzenlenen “küşat resmi” (açılış töreni) ile faaliyete girmesiyle¹ canlılık kazanmış, yerleşim bundan böyle demiryolu ile sahil arasında yoğunlaşmış olmalıdır. Demiryolunun yapımı sırasında Mersinli (Halkapınar), Bayraklı ve Karşıyaka’ya istasyon binası yapılmakla birlikte Triadha’ya istasyon binası yapılmadığı anlaşılmaktadır.
Bölgenin, şimdinin Ege Deniz Bölge Komutanlığı’na ait askeri alanın yamaçlarına, yerli Rum halk açısından kutsal bir değeri bulunan ayazması, bir öğretmen ve iki sınıflı okulu ile birlikte Aya Triada Manastırı’nın yapılıp 29 Ağustos 1898 tarihinde açılması birlikte daha da geliştiği, İzmir’de, Karşıyaka’da, Bayraklı’da ve çevre köylerde oturan yerli Rumların yılın belirli günlerindeki dini bayramlarda buraya geldiği, sözü çokça edilen uçurtma şenliğine katıldıkları, böylelikle Triada’nın daha (Triadha) arasındaki toplumsal ilişkilerin arttığı söylenebilir.
Nikos Kararas’ın verdiği bilgilere göre bu bölgede yaşayan ortalama 300 kişinin 50’si Rum, 40’ı Ermeni, 10’u Musevi, geriye kalan 200’si ise İtalyan levantenidir.
Bölgedeki güzel yaz evlerinde oturanların en tanınmışları, 1898-1899 tarihli ticaret rehberlerindeki ilanlarına göre Frank Caddesi’nde mağazaları olan Ksenopoulos, Kritiko Han’da işyeri olan Nicolas Iokimoglu, Bakır Bezesteni’nde işyeri olan D.Diamantidi, Karvounopoulo, Stano, Zimari ve Nauplioti idi. Don Marco’nun evi ise daha yüksek bir tepedeydi.
Bugün 1649 sokak No. 80, 82, 84, 86 ve 88 adresindeki güzel evin Ksenopoulos’a ait olduğu hususu kesin olmamakla birlikte, İzmir Valisi Rahmi Bey’in bu evi ziyaret ederek Ksenopoulos ve konukları Fransız Amirali Rollin, Elzear Guiffray, eşi Jeanne Guiffray ve küçük oğlu Marcel Guiffray ile resim çektirdiği bilinmektedir.
Sicilya kökenli Stano ailesinin bugünkü bireylerinden biri olup 1917-2006 yılları arasında yaşayan Catherine Stano Filibucci’nin verdiği bilgilere göre, bugün Ege Deniz Bölge Komutanlığı’nın bulunduğu yerde babası George Raul Stano’nun 250 Akr (101,175 hektar) büyüklüğündeki çiftliğinde zeytin bahçeleri ve üzüm bağlarının yanında bir de fırın bulunmaktadır.
Catherine Stano Filibucci’nin verdiği bilgilere göre bir pamuk tüccarı olarak Sicilya’dan gelen babası George Raul Stano önce Alsancak’taki İngiliz Demiryolu Kumpanyası’nda (O.R.C.), daha sonra da Turan’daki Standart Oil şirketinde yönetici olmuş. Stano ailesi önceleri Alsancak’ta yaşarken 1922 tarihli İzmir Yangınından 5 yıl sonra Turan’a taşınmış ve 1939 yılına kadar orada yaşamaya başlamışlar.
Stano ailesinin uzun yıllarını geçirdiği ev ve çiftlik, 1939 yılından hemen önce askeri barınak kurma gerekçesiyle az bir bedelle askeriye tarafından satın alınmış olup, bugün Ege Deniz Ordu Komutanlığı’nın askeri sahasında bulunmaktadır.
Adil Akçamlı ise Arulca (şimdiki Doğanbey) köyüne kadar uzanan ve verimli topraklara sahip olan bu çiftliğin Bill Stano’ya ait olduğunu belirttikten sonra Bill Stano’nun ava meraklı biri olduğunu, bir sürek avı sırasında tüfeğinin namlusunun patlaması nedeniyle bir gözünü kaybettiğini belirtmektedir.
Yine Adil Akçamlı’nın verdiği bilgiye göre; Bill Stano’nun Oskar ve Fero isimli oğulları ve dört kız kardeşleri ile birlikte çiftliğin tüm işlerini yapıyorlardı. Demiryolu hattı geçtikten sonra kıyı şeridine evler ve küçük bir yağ imalathanesi kuruldu. (Şimdiki Turyağ) Bayraklı’nın aşağı kesimleri içinde derin dolap kuyuları, meyve ağaçları ve çiçek bahçeleriyle yemyeşil bir görüntü sergiliyordu. Arazi sahipleri aralarında anlaşarak halkın geçmesi için önceleri dar patikalar, sonradan bunlar genişletilerek sokaklara bölünerek mahalle oldular. O mahallede yetişen ağaç, çiçek isimleriyle anıldılar.
Taşımacılığın zorlaştığı yamaçlarda ikamet edenlerin nüfus yoğunluğundan ortada iki sokağı birleştiren geniş alan düzeltilerek toprak yol yapıldı.
Bu geniş sokağa [(1609)(aslında 1649)] en çok yetişen Rumca İncirli (Mura) adını verdiler. Sonradan Muradiye ismini aldı.”
Alex Baltazzi’nin verdiği bilgilere göre yerleşimin Karşıyaka’ya doğru son evleri ise Maltalı Caleya ailesiyle tanınmış Paterson ve Edgar Giraud ailelerine aittir.
İzmir Büyükşehir Belediyesi'ne ait 'İzmir 3 Boyutlu Kent Rehberi' verilerine göre çevre uzunluğu 8.602,71 km olan mahallede toplam 99 adet yapı, 12 yol, 7 cadde ve sokak bulunuyor.
Bölgenin en önemli ve bilinen yapıları Ege Deniz Bölge Komutanlığı'na, Sahil Güvenlik Ege Deniz Bölge Komutanlığı'na, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Deniz İkmal Destek Komutanlığı'na ve Bakım Onarım ve İstihkâm Komutanlığı'na ait askeri yapılardan oluşuyor.
Mahallede bu askeri yapılar dışında ayrıca görebildiğimiz kadarıyla Karayolları 2. Bölge Müdürlüğü'ne ait Asfalt Bitüm Depo Şefliği, İzmir Büyükşehir Belediyesi'ne ait bir araç parkı, Henkel şirketine ait kullanılıp kullanılmadığı belli olmayan bir depo bulunmakta...
Mahalle, şu an itibariyle deniz kıyısında kümelenmiş İzmir'in ünlü yazlık eğlence tesisleri ve düğün salonları ile dolu. Bunların en önemlisi ise çoğu kış koşullarında kapalı olan İzmir Arena, Tac Mahal, Burjuva, Rain Cafe ve Saime Sultan Yalısı gibi yerler.
TURAN TESCİLLİ TAŞINMAZ KÜLTÜR VARLIKLARI
İzmir Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından 2012 yılında yayınlanan ve bu haliyle birçok yanlışlık ve eksikliği barındırdığını bildiğimiz İzmir Taşınmaz Kültür Varlıkları Envanteri’nin 2. Cildindeki Karşıyaka kayıtlarına göre ;
1)Turan semtindeki Atatürk Ormanı 1 ve 2. Derece doğal sit alanı olarak,
2)Turan sırtlarındaki bir kale arkeolojik sit olarak,
3)Turan semtindeki Büyük ve Küçük kaleler 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak,
4)Turan Mah. 1595 Sok. 1648. Sok. 54 (Giraud Yazlık Evi) adresindeki taşınmazın sivil mimari örneği olarak,
5)Turan Mah. 1595 Sok. 1649 Sok. No.79 (Saliha Sultan Yalısı) adresindeki taşınmazın sivil mimari örneği olarak,
6)Turan Mah. 1595 Sok. No.61 adresindeki taşınmazın sivil mimari örneği olarak,
7)Turan Mevkii İzmir-Çanakkale Karayolu ile TCDD güzergahı arasında kalan
taşınmazın sivil mimari örneği olarak,
8)Turan sırtlarındaki bir taşınmazın sivil mimari örneği olarak tescilli olduğu belirlenmiştir.
1649 Sokak No.61 adresindeki Bragiotti Evi ve yanındaki küçük ev bu kayıtlarda gözükmüyor.
Geçmişte kentin ve ülkenin en önemli sanayi tesislerinden biri olan Turyağ binaları şu an yıkılmış durumda. Sahil ile Anadolu Caddesi arasındaki iki büyük parsel, ÇED raporları düzenlenmiş iki büyük inşaatın ve 350 yatlık bir marinanın yapılmasını bekliyor. Bunlardan Turyağ'a ait parseldeki yapının Nokta İnşaat, İZBAN istasyonunun hemen arkasındaki parseldeki yapının ise Rönesans Holding'e ait Nakkaştepe İnşaat tarafından yapılacağı söyleniyor.
Hazırlanan proje tanıtım dosyası verilerine göre eskiden Turyağ fabrikasının bulunduğu parsele, Nokta İnşaat Yatırım Turizm San. ve Tic. A.Ş. tarafından yapılacak büyük yapının mahallenin ortasındaki 1649 sokağın her iki yanında inşa edilmesi ve bu iki yapı bloğunun sokağı üstten kapatacak üst geçitlerle ilişkilendirilmesi öngörülmüş. 40034 Ada/1 Parsel ve 40036 Ada/1 Parsel no'lu 24.707,59 m²'lik arsalara yapılacak toplam 40 katlı bu yapıda 'İzmir Bayraklı Projesi' adı altında 200 oda kapasiteli bir otel, 170 adet konut, 48.000 m² inşaat alanına sahip bir alışveriş merkezi, 1.300 araçlık bir otopark ve sosyal tesisler bulunacak.
KAYNAK: Adil Akçamlı, Uygarlığın Antı Bayraklı, Mayıs 2000 / Ali Rıza Avcan |
| TURAN MAHALLESİ GENEL – BAYRAKLI Fotoğraf Galerisi
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | |
|
|
