Urla Zeytinler köyünde Köy camisinin ilerisinde bulunan yağhane eski sistem yağ fabrika örneklerindendir.
Yağhanelerin ve zeytinyağı fabrikalarının tipolojileri bölgenin coğrafi ve demografik yapısına, yapıların konumu ve yerleşim alanı ile ilişkisine, yapıların üretim kapasitesine ve yapıların işletme biçimlerine göre değişiklik göstermektedir.
Bölgenin bulunduğu coğrafyadaki zeytin alanlarının büyüklüğü o bölgedeki zeytinyağı üretiminin artmasına ve üretim yapısı ölçeklerinin büyümesine neden olmaktadır. Bölge topografyasının büyük yapılara izin vermediği durumlarda ise küçük ve orta ölçekli çok sayıda işletmenin bölgeye yayıldığı görülmektedir. Yine coğrafyaya bağlı olarak bölgenin iklimi de yapı tipolojisinin değişmesine neden olabilmektedir. İklimin kısmen daha sert olduğu alanlarda bulunan üretim tesislerinde zeytin depolama alanları kapalı ambar ve depo şeklinde oluşturulurken, iklimin daha yumuşak olduğu alanlarda bulunan tesislerde açık dökek alanları ve havuzlar oluşturulmuştur.
Yapılar konumu ve yerleşim alanı ile ilişkisine göre yerleşim yerlerinin içinde, yerleşim yerlerinin çeperlerinde ve kırsal alanlarda olmak üzere üç farklı şekilde konumlanmıştır.
Kırsal alanlarda konumlanan yapıların daha büyük parsel alanlarına sahip olduğu ve zeytinyağı işleme tesisleri dışın da mevsimlik işçi çalıştırdıkları için konaklama ve hamam gibi ek yapılar barındırdıkları görülmektedir. Yerleşim yeri ve yerleşim yeri çeperinde konumlanan yapılarda ise buhar makine ve kazanlarının kullanıldığı yapılarda ortaya çıkan zararlı gaz salımının tehlikesini azaltmak için yükseklikleri yirmi metreyi bulan bacalara yer verilmektedir.
Üretim kapasitesine bağlı olarak, yapıların ölçekleri ve bulundurdukları makine, teçhizat ve araç gereç sayıları değişiklik göstermektedir. Yapıların işletme yöntemleri ise yapı tipolojilerini etkileyen bir diğer unsurdur. Zeytinyağı işletmesinin tek bir kişiye ait olduğu, zeytin üreticilerinin ücreti karşılığında işletmeye zeytinlerini sıktırdığı modelde işleyen yapılar farklı üreticilerden gelen ürünlerin karışmaması için birbirinden bağımsız çeşitli büyüklüklerde depo, ambar, dökek alanları, metal ve küp zeytinyağı depolama birimlerine sahiptir. Zeytin üreticileri tarafından kurulan bir kooperatif tarafından çalıştırılan işletme modelinde ise bir önceki yapı tipolojisine benzer bir tipoloji görülürken, fabrika sahibinin tek olduğu ve çeşitli zeytin üreticilerinden aldığı zeytinyağını kendi markası ile sattığı işletme modelinde büyük ve eşdeğer alanlara sahip depolama alanları ve atık biriktirme mekânları bulunmaktadır.
CAM%C4%B0%C4%B0%202.jpg)
