Günümüzde Konak Pier Alışveriş Merkezi olarak bilinen Eski Gümrük Binası ve çevresindeki yapı grubu, 19. yüzyılın ikinci yarısında 1,7 hektarlık bir alanda Fransız gümrük binaları olarak inşa edilmiştir.
Gümrüklerin Fransızların elinde bulunduğu bu dönemde yer ve büyük gemilerin yanaşma sorununu giderebilmek için dönemin sadrazamından rıhtımı doldurma izni alınmış ve yine o dönemde Fransızların işletmesinde olan Basmane Garı’nı denize bağlayan yolun uzantısındaki alan doldurularak depolama alanı olarak kullanılmıştır. Depolama alanı, zamanla ve ihtiyaç duyuldukça doldurularak genişletilmiş ve yaklaşık 40 metre genişliğinde ve 100 metre uzunluğunda bir alan oluşmuştur. Limana gelen malların kontrollü bir şekilde geçirilmesi ve ofis alanları olarak kullanmak üzere bu alana iki büyük kapısı olan tek katlı bir yapı inşa edilmiştir.
1880’den sonra aynı planda ikinci bir yapı daha inşa edilmiş, ayrıca yapılara 1900’lerin başında ikinci kat eklenmiştir. Bu alanlar da yetersiz kalınca iki uçta yer alan aynı planlı yapıların ortasındaki alana iki katlı taş bina eklenmiştir.
1870-1875 yılları arasında açık alanda kalan malları korumak amacıyla üç binanın arasına antrepo ve sundurma eklenmiştir. Yapının kitabesinde sadrazam talimatıyla yapıldığı için “Osmanlı Gümrüğü Binası” ibaresi yer almaktadır. 1905-1913 yılları arasında deniz doldurularak “büyük hol” inşa edilmiştir.
1955-1960 yılları arasında Belediye büyük holün güneyde kalan cephesini balık hali olarak düzenlemiştir. Bu yapı grubunda bulunan Kılavuz Kaptanlar Köşkü, 1960’lardan itibaren Türkiye Denizcilik İşletmeleri tarafından kullanılmıştır.
1974 yılında taş bina, antrepo binaları ve gümrük binası yapıları Deniz Kuvvetleri’ne verilmiş, 1988 yılında Belediye tarafından Türkiye Denizcilik İşletmeleri’nden kiralanarak otopark olarak kullanılmıştır. 1994 yılına kadar yapılar ve alan otobüs hareket amirliği ve atölye olarak kullanılmıştır. 1994 yılında yapı grubu yakın çevresi ile birlikte İzmir 1 Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından sit alanı olarak ilan edilmiştir.
1995 yılında rölöve ve restorasyon proje çalışmalarına başlanan yapı grubu, çalışmalar tamamladıktan sonra günümüzde mağazalar ve kafe restoranlardan oluşan bir alışveriş merkezine dönüştürülmüştür.
KAYNAK: İZMİR ENDÜSTRİYEL MİRAS ENVANTERİ
KONAK PİER / ESKİ GÜMRÜK BİNASI - KONAK MERKEZ Fotoğraf Galerisi
CAM%C4%B0%C4%B0%202.jpg)
