CAM%C4%B0%C4%B0%202.jpg)
|
|
|
|
| DUYURULAR |  |
|
|
|
|

|
|
|
|
|
|
|
|
Ermeni Kilisesi / Surp Sarkis Ermeni Kilisesi -(Menemen)
İzmir Menemen ilçesi, Esatpaşa Mahallesinde bulunan Kilisenin kitabesi bulunmadığından yapım tarihi kesinlik kazanmamıştır; ancak 19.yy’da inşa edildiği düşünülmektedir. Yapı, 1924 yılından önce Ermeni mahallesi olarak adlandırılan ve daha sonra Esatpaşa Mahallesi sınırları içine alınan Değirmendağ’ın doğu yamaçları üzerinde yer alır. Uzun yıllar askeri birlik deposu olarak kullanılmıştır.
Kilisenin restorasyon projesinde kütüphane olarak işlevlendirilmesi önerilmiştir.
MÄ°MARÄ°
Batıdan doğuya doğru alçalan oldukça dik bir yamaç üzerinde inşa edilmiş kilisenin doğu cephesinin önünden yol geçmektedir. Fakat yapının giriş kapısına ulaşmak için yol veya basamak bulunmamaktadır. Dikdörtgen bir oturma alanı üzerinde yükselen kilise, batıda büyük oranda yamaca yaslanmaktadır. Yamaca yaslanmış olan batı duvarının devamındaki izler, eskiden galeri katının varlığına işaret etmektedir.
Kilisenin malzeme, üslup ve yapım tekniği 19. yüzyılın ikinci yarısında inşa edildiğine işaret etmektedir. Yığma yapının kalın duvarları, kesme taş ve tuğla almaşık duvar örgülü olup, birkaç kere onarım geçirdiği duvar örgüsündeki izlerden anlaşılmaktadır.
Duvarlar horasan sıvalıdır. Yarım daire kemerli pencereler taş ve tuğla sıralı örülmüştür ve taş sövelidir. Yapı, alaturka kiremit kaplı beşik çatı ile örtülüdür. Doğu cephesinden yarım daire şeklinde dışa taşan apsis duvarı, zeminden yükseltilmiş bir kaide üstüne oturtulmuş ve düzgün kesme traverten taşıyla kaplanmıştır. Taş ve tuğla almaşık örgülü beden duvarından farklılık göstermesi, apsis bölümünün onarım geçirdiğini düşündürmektedir. Apsis, doğu cephenin beşik çatı sınırlarının alt kotunda sonlanmakta olup üzeri kiremit örtülüdür. Apsis duvarı üzerinde iki adet dar dikdörtgen mazgal pencere yer alır. Beden duvarında, apsisin üst kotlarına karşılık gelen hizada iki yanda, apsise dönük damla biçimli birer pencere, ve apsis çıkıntısının üst kısmında iki adet dairesel pencere yer alır.
Kuzey cephenin doğu yarısında, dışa taşan ve zeminden beden duvarlarından daha aşağı bir kota kadar yükselen, vaftizhane veya ayin eşyalarının saklandığı oda olabilecek dikdörtgen bir ek kütle bulunur. Ek kütlenin kuzey cephesinde yarım daire kemerli ve tamamı mermer söveli bir pencere yer alır; pencerenin taş ve tuğla almaşık kemerinin hemen üzerinde tuğladan sivrice bir hafifletme kemeri yer alır. Kuzey cephenin geri kalan kısmında üst ve alt kotta aynı doğrultuda olmak üzere ikişer adet yarım daire kemerli pencere açıklığı bulunur ancak alt kottaki açıklıklar bilinmeyen bir tarihte duvar örülerek kapatılmıştır. Ayrıca, en batıdaki alt kottaki pencerenin kısmen toprak seviyesinin altında kalmış olması, zemin kotunun zamanla yükseldiğine işaret eder.
Güney cephesinde de kuzey cephesine benzer iki sıralı bir açıklık düzeni görülür: ortadaki mermer kaplamalı giriş kapısı ve iki yanındaki yarım daire kemerli pencerelerin üst hizasında yine yarım daire kemerli pencereler yer alır. Bu cephedeki üst kottaki pencereler, alttakilerle benzerlik göstermekle beraber daha küçük ve taş dizilimi alt kottakilerden farklıdır. Bu farklılık, alt kot pencerelerinin bir dönemde onarım geçirdiğine işaret etmektedir. Alt kot pencereleri yine duvar örülerek kapatılmıştır.
10x17.63 m ölçülerindeki dikdörtgen iç mekânın yüksekliği 9 metredir. Naos, üçlü iki sıra paye ile üç nefe bölünmüş olup bazilikal şemaya sahiptir. Payeler blok taş parçalarının demir kelepçelerle birbirlerine bağlanmıştır. Her bir nef, doğu-batı yönünde tuğla örgülü beşik tonozla örtülüdür.
Orta nefin doğu ucundaki apsis yarım yuvarlak şeklinde dışa taşarken, yan nef, doğuda yarım kubbeli nişlerle tamamlanmaktadır. Kilisenin içi sıvalı olup yer yer boya izleri görülmüştür. Sütun başlıkları ve kaideler sade kademeli profillerle şekillendirilmiş, kemer iç yüzeyleri ve pencere kenarlarında sıva üstü alçı kaplama ile çerçevelenmiştir. Apsisin yarım tonozu üzerinde renkli duvar resimlerinin izleri fark edilmektedir. Kuzey iç duvarında üç pencere ve iki niş bulunmaktadır. Ayrıca kotta pencerelerin tekrarlanması mekânın aydınlanmasını olumlu etkilemektedir. Kuzeydeki yan odaya kademeyle geçilen iç mekânın zemin döşeme malzemesi kaybolmuştur.
GÃœNCEL DURUM
Kilise yapısı plan özelliğini korumaktadır fakat yakın çevresinde, tek katlı niteliksiz birkaç yapı vardır.
Yapı geçirdiği onarımlara rağmen, plan şemasını koruyarak günümüze kadar ulaşabilmiştir. Dış cephe sıvası, güney cephe haricinde neredeyse tamamen yok olmuştur. Terkedilmiş durumda olan yapının iç duvarları da doğa ve insan eliyle tahribata uğramıştır.
KAYNAK: İZMİR Mimari Kültürel Mirası Değerlendirme Raporu
FOTOÄžRAFLAR: EROL ÅžAÅžMAZ |
| Ermeni Kilisesi / Surp Sarkis Ermeni Kilisesi -(Menemen) FotoÄŸraf Galerisi
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | |
|
|
