CAM%C4%B0%C4%B0%202.jpg)
|
|
|
|
| DUYURULAR |  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Çakaloğlu Hanı Çeşmesi / Gaffarzade Çeşmesi - KEMERALTI – KONAK MERKEZ
Çeşme, Konak Mahallesi’nde, eski adıyla Halim Ağa olarak anılan Çarşı’nın yakınlarında, Çakaloğlu Hanın 895 sokağa bakan cephesinde, yuvarlak kemerli giriş kapısının sol kesiminde yer almaktadır. Uzun zamandır kullanılmayan çeşme, günümüzde İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından restore edilmiştir. Ancak suyu akmadığı için kullanılmamaktadır.
Mimari Özellikleri
Mermer malzeme ile inşa edilen duvar çeşmesi, dört adet panodan oluşmaktadır. Panolar, duvar yüzeyinden dışa doğru hafifçe taşmaktadır ve panoların üst seviyesi hanın alt ve üst katlarını birbirinden ayıran yatay profilli silme seviyesine kadar yükselmektedir. Üstten itibaren ilk üç pano hemen hemen eş büyüklükte olup enine dikdörtgen şekillidir. Bu panoları yanlarda ve üst kesimde çevreleyen sade bordür, üstte profilli yatay bir silme ile sonlanmaktadır.
Yukarıdan itibaren üçüncü panonun, iki yanındaki bordür genişliği üsttekilere göre daha dardır. Bu nedenle, diğer panolardan farklıdır. En alttaki dikdörtgen şekilli pano ise, çeşme aynasını oluşturmaktadır ve dikey konumda yerleştirilmiştir. Çökertme içine yerleştirilen çeşme aynasını iki yanda ve üstte profilli bir silme çevrelemekte, iki yandaki pilasterler ise dışta sınırlandırmaktadır. Bu pilasterler. üst kesimde dışa doğru taşan profilli yatay bir silme ile son bulmakta ve diğer üç panodan ayrılmaktadır. Çeşmenin yalak taşı, zemin seviyesinin zamanla yükseltilmesi sonucu, bu seviyenin altında kalmıştır. Görünüm olarak Dönertaş Çeşmesi'ni anımsatmaktadır.
Süsleme Özellikleri
Dört bölümden oluşan çeşme panosunun alttan itibaren birinci bölümünde, uçları iki yana yelpaze şeklinde açılmış perde ve perdenin orta kesimindeki kabartma çiçek motifleri dikkati çekmektedir. Mevcut lüle deliğinin üst kısmı. “S” ve “C” kıvrımlı bitkisel süslemelerle bezenmiştir ve bunları istiridye kabuğu içindeki meyve motifleri taçlandırmaktadır. Perde motifinin üst kesiminde, tabak içinde meyveler ve soyut bitkisel unsurlara yer verilmiştir. Bu bezemeler bir hayli yıpranmış durumdadır ve üzeri patina ile kaplıdır.
Çeşmenin ikinci panosunda; İnce şeritle oluşturulan üç dilimli, kademeli dekoratif kemerin içine yerleştirilmiş tek kubbeli ve iki minareli, şerefelerine bayrak asılı cami tasviri, minarelerin iki yanında yükselen çiçek demetleri ve kubbenin arka kesiminde semler görülmektedir.
Cami, iki yanında bulunan iki ve tek katlı yapılarla birlikte kabartma tekniğinde işlenmiştir. Bu betimlemeyi çevreleyen kemerin üst kesimindeki alem ve iki yanında vazodan çıkan çiçek buketleri, güller, “S” ve “C” kıvrımlı bitkisel motifler dikkati çekmektedir.
Üçüncü pano, etrafı “S” ve “C” kıvrımlı bitkisel bezemelerden oluşan bir çerçeve içine alınmıştır. Köşeleri yuvarlatılmış kartuş İçinde, üç sıra yazı motifi yer almaktadır. Birinci ve üçüncü sırada "Yedi Uyurlari’m isimleri mevcuttur.
Bu isimler üstte, “Yemliha, Mekselina, Mislina, Mernuş; altta ise Debernuş, Şazenuş, Kefeştatayuş ve Kıtmiri’dir.
Ortadaki bölümde ise, sağlı sollu ve ortada yerleştirilmiş damla motifleri ve bunların arasındaki yuvarlak madalyonlar dikkati çekmektedir. Madalyonların İçinde “Mühr-ü Süleyman", damla motiflerinin içinde “Maşallah” ve “Süphanallah” yazıları bulunmaktadır. Panonun alt kesiminde; ortada yer alan tarih, muhtemelen inşa tarihi olmalıdır.
Dördüncü panoda; üst kesimi üç dilimli ve bunların arasında fiyonk motifleri olan, alt kesimde uçlan iki yana yelpaze şeklinde açılmış kabartma perde motifi vardır. Perdenin tam ortasına yerleştirilmiş tek kubbeli ve iki minareli cami tasviri, minarelerin iki yanında yükselen çiçek demetleri ve kubbenin arka kesiminde serviler görülmektedir. Minareler arasında mahya bulunmaktadır. Bu caminin sağında ve solunda yer alan küçük kubbeli ve tek minareli camilerin şerefelerine birer bayrak asılmıştır. Bunların etrafı, evlerden oluşan ve surların çevrelediği bir şehir panoramasıyla süslenmiştir. Kabartma olarak işlenen bu betimlemenin iki yanında, yine kabartma şeklinde stilize edilmiş İstiridye motifinin üzerindeki çift kulplu Seladon vazodan çıkan çiçek buketleri panonun üst kesimine uzanmakta ve dikkati çekmektedir.
Korunma Durumu
Çeşmenin eski fotoğraflarında; pano boyutlarının birbirine uymadığı, üstteki iki adet panonun yanlardaki silme genişliğinin de farklı olduğu dikkati çekmektedir. Bu durum, parçalardan iki tanesinin başka yerden getirildiği izlenimini uyandırmaktadır. B. Ersoy, bu parçalardan iki tanesinin hanın giriş kapısının sağ tarafındaki sebilin bugün boş olan cephelerinden birine ait olabileceğini ifade etmektedir.
Söz konusu panolar, 2007 yılında yapılan onarım esnasında aynı hizaya getirilmiştir. Ancak, günümüzde zemin seviyesi yükseltilmiş olduğundan yalak bölümü zemin seviyesinin altında kalmıştır. Çeşmenin su bağlantısı yapılmadığı için suyu akmamakta ve bu nedenle kullanılmamaktadır. Ancak su bağlanarak, çevre düzeni yapılarak tekrar fonksiyon kazandırılabilir.
Tarihlendirme
M. Aktepe, bu çeşmeyi Gaffarzade Çeşmesi olarak adlandırmıştır. Dört panodan oluşan çeşmenin, alttan üçüncü panosunda H.1220/M.1805-1806 tarihi okunmaktadır.
1. Kitabede çeşmenin banisi hakkında bilgi bulunmamakla birlikte M. Aktepe, yanındaki sebille taş işçiliğinin birbirine çok benzemesi nedeniyle çeşmenin de Gaffar-zade Hacı Ahmed Ağa tarafından yaptırılmış olabileceğini ileri sürmüştür.
Kaynak: İzmir Kemeraltı bölgesindeki Osmanlı Dönemi Çeşmeleri ( R. Eser Gültekin)
Fotoğraflar: E.Şaşmaz |
| Çakaloğlu Hanı Çeşmesi / Gaffarzade Çeşmesi - KEMERALTI – KONAK MERKEZ Fotoğraf Galerisi
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | |
|
