Çeşme; Tuzcu Mahallesi, 776 sokakta yer almaktadır. Muhtemelen sonradan yapılmış zemin+1 katlı konutun ön cephesine su deposu ile bitişik konumdadır. Konutun yapım tarihinin yeni olduğu dikkate alındığında, çeşme taşıdığı özellikler nedeniyle daha önce inşa edilmiş olmalıdır. Bu nedenle, çeşmeye ait su deposunun bir bölümünün de konutun içinde olması muhtemeldir. Çeşmenin suyu aktığı için günümüzde mahalle sakinleri tarafından kullanılmaktadır,
Mimari Özellikleri
Dikdörtgen planlı çeşme, arkasında sonradan inşa edilen konuta su deposu ile bitişiktir. Muhtemelen çeşmeye ait su deposunun bir bölümü de konutun içinde kalmaktadır veya İki Çeşme örneğinde olduğu gibi oda içinde kalan kesim tahrip edilmiş olmalıdır.
Çeşmenin üst kesimi, sokağa doğru eğimlendirilmiş sundurma çatı ile örtülüdür ve üzeri sıva ile kaplanarak badana yapılmıştır. Bu nedenle özgün yapım malzemesi seçilememektedir. Ancak ayna taşının mermer malzeme ile. yapıldığı farkedilmektedir.
Sokağa bakan kareye yakın dikdörtgen şekilli ön cephenin sağ köşesine yakın bir yerde, dikine dikdörtgen şekilli üzeri beşik kemerli hafif bir çökertme içine ayna taşı yerleştirilmiştir. Kemer başlangıç noktasında, profilli yatay silmeler dikkati çekmektedir.
Diğer çeşme örnekleri de göz önüne alındığında; su deposunun taş malzeme ile inşa edilerek üzerinin sıva ile kaplanmış olabileceği akla gelmektedir. Çeşmenin lüle deliği bulunmaktadır ve halen suyu akmaktadır.
Ancak yalak, mevcut zemin seviyesinin altında kaldığından güçlükle fark edilmektedir. Buna karşın, çeşmenin özgün zemin seviyesi seçilememektedir.
Çeşmeye ait tüm bezemeler, ayna taşında yer almaktadır. Kazıma tekniğindeki motifler, üzerine sürülen badanalar nedeniyle ve biraz da yıpranmış olduğundan güçlükle algılanabilmektedir. Ayna taşının ortaya yakın kesimindeki
lüle deliğinin üzerinde “S” kıvrımlı volütlerin meydana getirdiği süsleme ve bunun üst kesiminde ince şeritle yapılan basık kemer motifinin üstünde ise, birbiri içine geçmiş sarmal çizgilerin oluşturduğu kompozisyon dikkati çekmektedir. Ancak bunun hemen üzerinde yer alan motifler, bir hayli yıpranmış olduğundan seçilememektedir.
Korunma Durumu
Suyu akan ve mahalle sakinleri tarafından kullanılan çeşmenin yapı malzemelerinde yıpranma ve fiziksel eskime mevcuttur. Ancak aynanın alt kesimindeki yosunlanma ve üst üste sürülen badanaların cephede oluşturduğu katmanlar, kirli bir görünüme neden olmaktadır.
Tüm bu bozulmalar dikkate alındığında; raspa yapılarak yüzey temizlenmeli, eksik kısımlar onarılmak, zeminde kazı çalışması yapılarak yalak ortaya çıkarılmalı ve suyu devamlı olarak boşa akan çeşmeye musluk takılarak, çevre düzeni ile birlikte özgün durumuna uygun kullanılır hale getirilmelidir.
Tarihlendirme
Kitabesi bulunmayan çeşmeyi, bezemelerinin Barok karakterli olması nedeniyle 18. yüzyıl sonu ile 19. Yüzyıla tarihlendirmek mümkündür.
Kaynak: İzmir Kemeraltı bölgesindeki Osmanlı Dönemi Çeşmeleri ( R. Eser Gültekin)
Fotoğraflar: E.Şaşmaz
Yavan ( Murat ) Çeşme - KONAK MERKEZ Fotoğraf Galerisi
CAM%C4%B0%C4%B0%202.jpg)
