CAM%C4%B0%C4%B0%202.jpg)
|
|
|
|
| DUYURULAR |  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Politi Şarap Fabrikası- (Akın Pasajı) –Havra Sokağı -Kemeraltı- (Merkez İlçe )
Yeni bulgular eşliğinde Politi Şarap Fabrikası’nın tarihçesi :
Tarihi Akın Pasajı’nın geçmişi 1895 yılında Halifa Politi Şaraphanesi ile başlamaktadır. Giriş kapısının üzerinde görünen üzüm salkımı figürü, şarap fabrikasına aittir. Pasajın taş sövesindeki kilit taşında İbrani takvimiyle “5660” rakamları (1900) yazmaktadır. Halifa Politi Şaraphanesi, tarihi boyunca İzmir'in öne çıkan önemli Kaşer (Helal) şarap üretimhanelerinden biri olmuştur.
İzmir yahudi cemaati tarafından 19. yüzyılın ilk yarısında inşa edilen ve 1895 tarihinde halifa politi'ye devredilen havra sokağı üzerindeki şaraphane kapısının üzerinde yer alan ibrani takvimi 5660 (1900) tarihi, yapının 1900 tarihinde hala, izmir’li yahudiler tarafından şaraphane olarak kullanıldığını kanıtlıyor.
Önce Politi Şaraphanesi, sonra Akın Pasajı olarak anılan fakat aslında başlangıçta İzmir Yahudi cemaatine ait olan Havra Sokağı’ndaki şarap fabrikasının inşa edildiği dönem, 19. Yüzyıl’ın ilk yarısıdır. Bu dönem, Avrupa kökenli Yahudilerin yoksul Osmanlı Yahudilerine mali yardımda bulunduğu ve onlardan alınan bağışlarla din, kültür ve sağlık alanlarında hizmet verecek yapıların inşa edildiği zaman aralığıdır. Başlıca bağışçılar Rothschild, Cremieux ve Montefiore’dir. Özellikle Rothschild ve Montefiore’nin İzmir Yahudi cemaatinin gereksinme duyduğu yapıların inşası için finansör olduğunu biliyoruz. Nitekim Rothschild Hastanesi, Midraş Kadoş Hospital, Talmud Tora Yetim Mektebi ve Lazaretto, 19. Yüzyıl’da sözünü ettiğim bağışlar vasıtasıyla inşa edilmişlerdir.
Yahudiliğe göre, şarap üretiminin kaşerut niteliğe sahip olabilmesi, kent sınırları içerisinde ve Yahudi dini yetkililerin gözetiminde yapılması şartlarına bağlıdır. Şaraphanenin, Etz Hayim Sinagogu’nun hemen arkasına inşa edilmesinin sebeplerinden biri bu olmalıdır. Diğer sebep ise, şaraphanenin, Havra Sokağı’nda bulunan cemaatin mülkü olan meyhaneye yakın bir konumda olmasını sağlamaktır. Ve muhtemelen, Etz Hayim Sinagogu bahçesine dahil olan ve bir şaraphane yapılmasını mümkün kılacak büyüklükteki cemaat mülkü arazinin en uygun seçim olduğu düşünülmüştür. Üstelik 19. Yüzyıl’da, İzmir Yahudi cemaatinin son derece yoksul bir profile sahip olduğu dikkate alınınca, bu seçimin isabetli bir seçim olduğu anlaşılmaktadır.
Havra Sokağı’ndaki şarap fabrikasına ilişkin elimizdeki ilk belge, 1850 tarihli bir kontrattır. Judeo İspanyol dilinde ve solitreo kaleme alınan bu kontrat, şarap fabrikası ile İzmir Yahudi cemaati yönetimi arasında düzenlenmiştir. Kontrat, cemaat vergilerinden biri olan şarap gabelasına ilişkin ayrıntıları içermektedir. Peki, Havra Sokağı’ndaki şarap fabrikasında şarap üretimini üstlenen kimdir ya da hangi kurumdur? 1874 tarihli ikinci belge, bu sorumluluğun İzmir Yahudi Cemaati’nin hayır kurumlarından biri olan “Mohar umatan”a ait olduğunu kanıtlamaktadır. Mohar umatan ya da sadece Matan (Armağan) adıyla anılan bu kurum, genç kızların drahoma ve evlilik giderlerini karşılamaktadır. İzmir Yahudilerine ait diğer yardım kurumları gibi, “Hamahlaka HaYahudit Bemisrad Haklali”ye (Yahudi Departmanı Genel Ofisine) bağlıdır.
KAYNAK: ORHAN BEŞİKÇİ ( KENT YAŞAM ) / Dr. SİREN BORA
FOTOĞRAFLAR : EROL ŞAŞMAZ |
| Politi Şarap Fabrikası- (Akın Pasajı) –Havra Sokağı -Kemeraltı- (Merkez İlçe ) Fotoğraf Galerisi
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | |
|
