Yıldız albümlerinde 2. Abdülhamid'in özel mülkiyetindeki Tepeköy (Torbalı) çiftliklerdeki sosyokültürel yaşantı eğitim alanındaki yeniliklerin taşradaki yansımaları zirai modernleşme ile Cami mektep havuz ve çeşme gibi mimari yapılar hakkındaki bilgi edinmemizi fotoğraflar ile olmuştur.
İzmir Aydın Demir yolunun hizmete girmesinden sonra Torbalı civarlardaki arazilerin değer kazanması 2. Abdülhamid'i bu bölgede yatırım yapmaya yöneltmiştir. Torbalı 1864 tarihli vilayet nizamnamesinden sonra Aydın Vilayetine bağlı bir Sancak haline gelen İzmir'in Nahiye merkezlerinden biri olmuştur. 1891 yılına ait vilayet salnamesine göre Kızılhisar adıyla anılan Nahiye bağlı 23 köy bulunuyordu. Bu köylerden bazıları 2. Abdülhamid'in sahibi olduğu ÇİFLİKAT-İ HÜMAYUN (Padişah ya da saltanat Çiftliği) yerleştirilen Muhacirler tarafından oluşturulmuştur. Önceleri İzmir'in zengin ailesi “Baltazzile'lere ait olan bu çiftlikler ailenin maliyeye olan borçlarından dolayı maliye nezareti tarafından müzayede yoluyla satışa çıkartılmış ve Hazineyi hassa tarafından satın alınarak tapusu padişah adına kaydedilmiştir.
1886 senesinde kurulan Aydın Emlak'ı Hümayun teşkilatının Merkezi Tepeköy Çiftlikat-I Hümayun olarak belirlendi. Merkezin Tepeköy olması yöreyi cazibe merkezi haline getirdi. Doğrudan padişahın malı sayılan ve 1896 yılında sayısı 19'u bulan çiftlikler yöredeki sosyal hayatın değişmesine ve bölgenin gelişmesinde rol oynamıştır.
1890'lardan itibaren halkın ihtiyaçlarını karşılanması için küçük boyutlu külliyeler yapılmıştır. Bu amaçla inşa edilen camiler mekteplerin havuz ve çeşmelerin bir bölümü çeşitli değişiklikler geçirse de bazıları günümüze kadar gelebilmişlerdir.
Plan açısından düzenli bir gelişim gösteren camilerin hepsi küçük ölçekli işlevsel mütevazi yapılardı. Sultan'ın hazinesinden (Haziney-i Hassa'dan) ayrılan pay ile camilerin bitişiğine inşa edilen mektepler köy çocukları için eğitim amaçlı yapılmış genellikle iki katlı bir odası öğretmen odası diğer iki odası sınıf olarak kullanılan sade yapılardı. Kızlar ve erkekler ayrı sınıflarda ayrı öğretmenler tarafından ders alırlardı.
Kayıtlı fotoğraflar Jean Zilpoche ve Carlo Bükmeciyana aittir.
1886 yılında kurulan Aydın Emlak'ı Hümayun idaresinin ilk Merkezi Torbalı'daki Tepeköy çiftlikat-ı Hümayun'du. 1890 yılında Emlak'ı Hümayun İzmir'e taşınınca Torbalı çiftlikat-ı Hümayun'u Tepeköy Subaşı kolderesi ve Dereköy olarak dört şubeye ayrıldı.
1- Tepeköy şubesi idareye haneyi fotosu
2- Subaşı Köyü Çiftliği idare hanesi 1893'e bağlı Küçükköy
3- Tepeköy çiftlikatı hümayun'da yapılan Orhaniye mektebi
4- Orhaniye Camii açılışı Merkez Orhaniye Camii Orhaniye Mektebi Cami Çeşme havuzla beraber inşa edildiği mektep günümüze ulaşmamış
5- Sepetçilerde Mecidiye Camii yanı Mecidiye iptidai mektebi günümüze ulaşamadı.
6- Sepetçiler Köyü Mecidiye Camii (Tire Kalesi yakını)
7- Özbey Hamidiye Köyü ilk mektepti
8- - Yeniköy Selimiye iptida- i (yapı günümüzde sağlam)
9- Ahmetli Köyü Ahmetiye Camii- mektep –havuz-
10- Şehitler Köyü Süleymaniye Camii (Ttireye bağlı mektep günümüzde yok)
11- Arapça Mahmudiye Köyü mektep artı Cami Torbalı güneyinde Tire yolu üzerinde
12- Tulum Köyü Müjgan Mektebi 1900 tireye bağlı afro köy
13- Tulum Köyü Tiri Müjgan Cami 1889 ikinci Abdülhamit'in annesi Aydın Valisi Halil Rafet bey açılışta
14- Subaşı Köyü abdin mi tabi artı Abidin Cami orijinal değil
15- Naime Köyü (kızı) Cami ve mektebi
16- Burhan Bey'e Ä°thafen camiye Naime Burhaniye Camii d
17- Bülbülderesi Köyü Hamidiye mektebi
18- Ayaklı Kırı köyü-Kadriye mektebi 1
19- Işıklar köyü-selimiye Mektebi
20- Işıklar Köyü Camii
21- Rahmanlar Köyü Hamidiye Mektebi tire
22- Yeni Çiftlik Köyü Tire Osmaniye Mektebi afro
23- Ahmet’li Köyü havuz inşaatı ve su yolu
24- Ahmet'li Köyü Çeşmesi
25- Tepeköy idari Merkezi
26- Tepeköy idare Merkezi Hamidiye Sanayi Mektebi
CAM%C4%B0%C4%B0%202.jpg)
